Willy Rendra

Voor de voorstelling Oom Gong maakte Lakon gebruik van gedichten van Willy Rendra. Rendra (1935-2009) is in Indonesië een begrip als eigenzinnige theatermaker, toneelschrijver en dichter die regelmatig, met name door zijn poëzielezingen stevig met de overheid in conflict kwam.

De poëzie van Rendra

Rendra was een epicus, met een grote betrokkenheid bij de Indonesische maatschappij. Met name in de jaren ’70 en ’80 zorgde hij voor veel opschudding. Hij had een uitgesproken mening, maar beschreef gebeurtenissen op zo’n manier, dat de lezer zelf zijn conclusies kan trekken.

Maar Rendra was ook een lyrisch dichter. In het gedicht “Oom Gong” spreekt hij een man aan die in een gevangenis zit, vanwege zijn opvattingen. De man is de oude Indonesische legendarische figuur Oom Gong, een symbool van protest. Om het dieptepunt van de situatie van de Indonesische samenleving aan te geven, plaatste Rendra juist deze figuur in de jaren ’70 in zijn gedicht in de gevangenis:

—
Paman Doblang! Paman Doblang!
Mereka masukkan kamu ke dalam sel yang gelap.
Tanpa lampu, tanpa lubang cahaya. Pengap.
Ada hawa. Tak ada angkasa.
Terkucil. Temanmu, beratus ratus nyamuk semata.
Terkunci. Tak tahu kapan pintu akan teburka.
Kamu tak tahu dimana berada.

Paman Doblang! Paman Doblang! Apa katamu?

Ketika aku harus minum air dari kaleng karatan.
Sambil bersila aku mengarungi waktu.
Lepas dari jam, hari dan bulan.
Aku dipeluk oleh wibawa tidak berbentuk, tidak berupa,
tidak bernama.
Aku istirahat di sini.

Tenaga gaib memupuk jiwaku.
—

Oom Gong! Oom Gong!
Ze hebben je in een donkere cel gezet.
Zonder lamp, zonder lichtgat.
Duister en nat.
Er is lucht, maar er is geen hemel.
Afgesloten. Door honderd muggen slechts bemind.
Opgesloten. Je weet niet wanneer de deur open gaat.
Je weet niet waar je je bevindt.

Oom Doblang! Oom Doblang! Wat zeg je daar van?

Wanneer ik drink uit een roestig blik,
doorwaad ik eerbiedig gezeten de tijd.
Vrij van uren, dagen en maanden word ik
omhelsd door een gezag dat geen vorm,
geen naam en geen verschijning kent.
Ik rust waar ik ben.
Een stille kracht voedt mijn ziel.

Vertaling Jet Smeets